คำถามที่ลูกค้าถามบ่อยที่สุดคือ "ยกของหนักเท่านี้ ต้องใช้ลวดสลิงขนาดเท่าไหร่" คำตอบไม่ได้ขึ้นกับน้ำหนักอย่างเดียว แต่ขึ้นกับชนิดลวด วิธียก มุมของสลิง และวิธีทำหัวด้วย บทความนี้สรุปหลักคิดแบบเข้าใจง่าย เพื่อให้เลือกขนาดได้ปลอดภัยและไม่เปลืองเกินจำเป็น
แรงดึงขาด กับ น้ำหนักใช้งานปลอดภัย ไม่ใช่ตัวเลขเดียวกัน
- แรงดึงขาด (Minimum Breaking Load: MBL): แรงที่ลวดสลิงเส้นใหม่รับได้ก่อนขาด ได้จากการทดสอบของผู้ผลิต
- น้ำหนักใช้งานปลอดภัย (Safe Working Load: SWL หรือ WLL): น้ำหนักสูงสุดที่ควรใช้ยกจริง คิดจากแรงดึงขาดหารด้วยค่าความปลอดภัย (Safety Factor)
- งานยกทั่วไปด้วยสลิงลวดใช้ค่าความปลอดภัย 5 เท่า (5:1) แปลว่า ลวดที่ขาดที่ 10 ตัน ควรใช้ยกไม่เกิน 2 ตัน
ตารางขนาดลวดสลิงกับน้ำหนักใช้งานโดยประมาณ
ตัวเลขด้านล่างเป็นค่าประมาณสำหรับลวดสลิงไส้เหล็ก (IWRC) เกรด 1770 ยกตรงด้วยสลิงเส้นเดียว ค่าความปลอดภัย 5 เท่า ปัดลงเพื่อความปลอดภัย ใช้สำหรับเลือกขนาดเบื้องต้นเท่านั้น ค่าจริงให้ดูจากใบรับรองของลวดแต่ละล็อต
- 6 มม. ประมาณ 0.4 ตัน
- 8 มม. ประมาณ 0.8 ตัน
- 10 มม. ประมาณ 1.2 ตัน
- 12 มม. ประมาณ 1.8 ตัน
- 16 มม. ประมาณ 3.2 ตัน
- 19 มม. ประมาณ 4.6 ตัน
- 22 มม. ประมาณ 6.2 ตัน
- 26 มม. ประมาณ 8.6 ตัน
ลวดสลิงไส้เชือก (FC) ขนาดเดียวกันรับแรงได้น้อยกว่าไส้เหล็กประมาณ 7–8% จึงไม่แนะนำสำหรับงานยกของหนัก อ่านความต่างของสองแบบได้ในลวดสลิงไส้เชือก กับ ไส้เหล็ก ต่างกันอย่างไร
มุมยกมีผลมากกว่าที่คิด
เวลายกด้วยสลิง 2 ขา ถ้าขาสลิงกางออกเป็นมุม แต่ละขาจะรับแรงมากกว่าครึ่งหนึ่งของน้ำหนักของ ยิ่งกางกว้าง แรงในแต่ละขายิ่งสูง
- ขาสลิงตั้งตรง (มุมระหว่างขา 0°): 2 ขารับรวมได้ 2 เท่าของเส้นเดียว
- มุมระหว่างขา 60°: 2 ขารับรวมได้ประมาณ 1.7 เท่าของเส้นเดียว
- มุมระหว่างขา 90°: 2 ขารับรวมได้ประมาณ 1.4 เท่าของเส้นเดียว
- มุมระหว่างขา 120°: 2 ขารับรวมได้เท่ากับเส้นเดียว คือเสียประโยชน์ของขาที่สองไปทั้งหมด
ในทางปฏิบัติควรให้มุมระหว่างขาสลิงไม่เกิน 90° และไม่ควรเกิน 120° เด็ดขาด ถ้าของกว้างจนต้องกางสลิงมาก ให้ใช้สลิงที่ยาวขึ้นหรือใช้คานรับ (Spreader Beam)
วิธีทำหัวสลิงก็ลดกำลังรับน้ำหนัก
ปลายสลิงที่ทำห่วงหรือทำหัว รับแรงได้น้อยกว่าตัวลวดเสมอ ต้องนำมาคิดด้วย
- อัดปลอก (Ferrule) ใส่ห่วงหัวใจ: เหลือประมาณ 90% ของกำลังลวด เป็นวิธีที่แนะนำสำหรับสลิงยก
- ถักหัว (Hand Splice): ประมาณ 75–90% ขึ้นกับขนาดและฝีมือ
- กิ๊บจับสลิง: ประมาณ 80% เมื่อใส่จำนวนตัวและทิศทางถูกต้อง ใช้กับงานยึดโยงเท่านั้น ไม่ใช้กับงานยกของแขวน
ตัวอย่างการคำนวณ
ต้องการยกแท่นเครื่องหนัก 2 ตัน ด้วยสลิง 2 ขา มุมระหว่างขาประมาณ 60° ทำหัวแบบอัดปลอก
- สลิง 2 ขาที่มุม 60° รับได้ประมาณ 1.7 เท่าของเส้นเดียว → แต่ละเส้นต้องรับได้อย่างน้อย 2 ÷ 1.7 ≈ 1.2 ตัน
- เผื่อหัวอัดปลอก (90%) → 1.2 ÷ 0.9 ≈ 1.3 ตัน
- จากตาราง ลวดไส้เหล็ก 10 มม. รับได้ประมาณ 1.2 ตัน ซึ่งไม่พอ จึงต้องใช้ 12 มม. ที่รับได้ประมาณ 1.8 ตัน และยังเผื่อการสึกและแรงกระชากได้
สรุปขั้นตอนเลือกขนาด
- รู้น้ำหนักของที่จะยก (รวมอุปกรณ์ที่ติดไปด้วย)
- เลือกวิธียก: เส้นเดียว 2 ขา หรือ 4 ขา และประมาณมุมของขาสลิง
- คิดเผื่อวิธีทำหัว
- เทียบกับตารางน้ำหนักใช้งาน แล้วเลือกขนาดใหญ่ขึ้นหนึ่งขั้นถ้าตัวเลขใกล้เคียงกัน
- อุปกรณ์อื่นในชุดยก เช่น สเก็น และตะขอ ต้องรับน้ำหนักได้ไม่น้อยกว่าสลิงด้วย
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าควรใช้ขนาดไหน บอกน้ำหนักของ วิธียก และส่งรูปงานมาทาง LINE ทีมงานช่วยแนะนำขนาดได้ ร้านเรามีลวดสลิงไส้เหล็กและเกลียวละเอียดตั้งแต่ 6 ถึง 38 มม. ตัดตามความยาว และรับทำลวดสลิงทำหัว อัดปลอกพร้อมใช้งาน